FAQ - Veel gestelde vragen

Schenken en ANBI

• Gewone giften/ eenmalige schenking
  • Voor aftrekbaarheid geld een drempelbedrag en een maximum.
  • Het drempelbedrag voor aftrekbaarheid is 1% van uw drempelinkomen, maar minimaal € 60. Wat u meer hebt gegeven, mag u aftrekken. Tot een maximumbedrag van 10% van uw drempelinkomen.
  • Het drempelinkomen is het totaal van uw inkomsten en aftrekposten in box 1, 2 en 3, maar zonder rekening te houden met uw persoonsgebonden aftrek.
  • Als u online aangifte doet, wordt het drempelbedrag ingevuld op het scherm waar u uw giften kunt aftrekken.

  Meer informatie:

  www.belastingdienst.nl

  Het is wel van belang om bij de bankoverschrijving te vermelden waar de schenking voor bedoeld is, zodat uw gift met uw intentie besteed wordt.
  Direct schenken→

• Periodieke giften

  Een periodieke gift mag u helemaal aftrekken van de inkomstenbelasting.
  Wat is een periodieke gift:

  • U geeft jaarlijks hetzelfde bedrag aan dezelfde instelling of vereniging.
  • U betaalt het bedrag in 5 kalenderjaren achter elkaar. Langer mag ook.
  • U hebt vastgelegd wanneer uw jaarlijkse gift stopt, bijvoorbeeld na 5 jaar. Overlijdt u vóór die termijn afloopt, dan moet de jaarlijkse gift stoppen bij uw overlijden.

  Daarnaast zijn de volgende  voorwaarden van toepassing:

  • Uw gift gaat naar een ANBI (algemeen nut beogende instelling). Of naar een vereniging die aan bepaalde voorwaarden voldoet. 
  • U hebt de periodieke gift vastgelegd in een overeenkomst die u door een notaris laat opmaken. Of in een overeenkomst die u zelf met de vereniging sluit.
  • Dit kan via bijgaand formulier, dat al deels door St. Grond van Bestaan ingevuld is.
  • U kunt het formulier downloaden, printen en invullen, het transactienummer bij ons opvragen en daarna per mail sturen naar het Initiatief én St. Grond van Bestaan.
  • U krijgt niets in ruil voor uw periodieke gift.  
  • U hebt uw gift niet contant gedaan.

  Voor de aftrek van periodieke giften geldt geen drempel, maar wel een maximum van € 1.500.000 per jaar.

• Kwijtschelden lening

  Schenken door middel van het kwijtschelden van een lening:
  als u een lening heeft verstrekt aan een project bestaat er de mogelijkheid afstand te doen van terugbetaling en daarmee een schenking te doen. Het is in de meeste gevallen mogelijk hierbij van de ANBI-status van Stichting Grond van Bestaan gebruik te maken.

  Per project kan de juridische situatie echter zorgen voor een andere manier van afhandelen. Als u een lening wilt kwijtschelden kunt u daarom het beste contact opnemen met het project om dit verder in gang te zetten.

• Nalaten & legateren

  Het is ook mogelijk een erfenis of legaat aan Stichting Grond van Bestaan te doen toekomen.

  • Erfenis:  de stichting is erfgenaam. Als (mede)erfgenaam heeft de Stichting Grond van Bestaan  alleen of samen met andere erfgenamen recht op de hele nalatenschap. De stichting en eventuele mede-erfgenamen erven dan alle baten en schulden van de nalatenschap. De nalatenschap dient te worden vastgelegd in een testament. Een codicil (eigen handgeschreven verklaring) is helaas niet voldoende.
  • Legaat: de stichting krijgt het legaat. Een legaat kan een geldbedrag zijn, maar ook een goed (bijvoorbeeld een huis), een effectenportefeuille of een waardevol voorwerp zoals een schilderij. Een legaat aan de Stichting Grond van Bestaan wordt in een testament vastgelegd. In dat geval is de Stichting benoemd als legataris in het testament.

Beheer van grond

• Wat bedoelen jullie met: de grond wordt ‘van zichzelf’ gemaakt?

  We zeggen dat de grond van zichzelf is, als het land niet meer verkocht kan worden, dat er niet meer gespeculeerd kan worden en dat zij zelf géén financiële waarde meer heeft. De grondwaarde staat voor 1 cent op de balans en drukt niet meer op de productiekosten en voedt niet meer de gedachte rijk te zijn door het hebben van grond. Op die manier ontstaat er weer ruimte voor een gezonde relatie met de bodem en de mensen die daarop werkzaam willen zijn ten behoeve van het geheel door natuurvriendelijke voedselproductie en bodemherstel.

  Het juridisch eigendom is van Stichting Grond van Bestaan; zij fungeert als juridische bewaar-ring. Het economisch eigendom is van de gemeenschap en het gebruiksrecht van de ondernemer. Dit noemen wij drievoudig eigenaarschap. Deze vernieuwing van eigendom en zeggenschap is meteen de borging voor deze situatie.

• Wat is drievoudig eigenaarschap?

  Wij zien grond als een gemeengoed dat niet in private handen thuis hoort. Hoe dan wel? Wij maken drievoudig eigenaarschap mogelijk waarin  de toewijzing en uitwisseling van grond geregeld wordt in goed onderling overleg tussen drie relaties: (lokale) gemeenschap (Samen), ondernemer (Vrij) en bewaar-ring (Gelijk). Alle drie de partijen hebben hun eigen juridische structuur. Een brondocument verbindt de drie partijen op uitgangspunten. Een bruikleenovereenkomst legt de afspraken tussen deze drie partijen vast.

• Hoe verhoudt deze manier van werken zich tot de huidige juridische werkelijkheid?

  Wij houden ons aan de bestaande wet- en regelgeving. Daarbinnen creëren we onze eigen ‘rechts-ruimte’ en bepalen we zelf hoe we met elkaar om willen gaan, vastgelegd in brondocumenten, intentieverklaring en bruikleenovereenkomsten. We werken nauw samen met een door ons opgeleide notaris en fiscalist die bekend zijn met het drievoudig eigenaarschap. 

• Welke rechten, rol en taken heeft de bewaar-ring mbt de grond?

  Grond van Bestaan vertegenwoordigt de stem van de aarde en is de borging van de onverkoopbaarheid van het juridisch eigendom in het huidige stelsel. In onze uitgangspunten werken we vanuit liefde en vertrouwen en voeren daarom jaarlijks een herverbindings gesprek op de uitgangspunten uit de bruikleenovereenkomst met de ondernemer en de gemeenschap. Verder voldoet zij aan de plichten van een grondeigenaar in ons huidige stelsel. Bv: waterschapslasten. Eventuele kosten daarvan worden doorberekend aan de gebruiker. 

• Wat is de rol van de gemeenschap in het drievoudige eigenaarschap?

  De gemeenschap maakt de onderneming en de ondernemer mogelijk door de natuurvriendelijke producten, werkwijze en beheer van de plek op deze manier te willen. Zij verwerft vaak de productiemiddelen middels crowdfunding en stelt deze beschikbaar voor gebruik aan de onderneming. Zij is ook degene die de grond vrij koopt door crowdfunding.
  Zij draagt, naast Grond van Bestaan en de ondernemer zelf, bij aan het opstellen van de randvoorwaarden waaronder de grond gebruikt mag worden door de ondernemer. (Lokale) gemeenschap en ondernemer staan in directe afstemming met elkaar.

• Wat is de rol van de gebruiker

  De ondernemer krijgt het gebruiksrecht van de grond voor onbepaalde tijd voor zolang zij zich houdt aan het brondocument waarin de uitgangspunten voor de onderneming staan verwoord bij aanvang van het gebruik. Bij mogelijk onmin tussen gemeenschap en ondernemer kan Grond van Bestaan als neutrale bemiddelende partij optreden.

• Welke voorwaarden staan in de bruikleenovereenkomst richting de gebruiker?

  De bruikleenovereenkomst is een driepartijen overeenkomst tussen Grond van Bestaan, de ondernemer en de gemeenschap. Hierin staan algemene voorwaarden voor natuurvriendelijk ondernemerschap, die aangevuld kunnen zijn met maatwerkafspraken. Basis van de samenwerking is altijd het brondocument waar alle drie partijen voor tekenen.

• Wat is een brondocument?

  De bruikleenovereenkomst is een driepartijen overeenkomst tussen Grond van Bestaan, de ondernemer en de gemeenschap. Hierin staan algemene voorwaarden voor natuurvriendelijk ondernemerschap, die aangevuld kunnen zijn met maatwerkafspraken. Basis van de samenwerking is altijd het brondocument waar alle drie partijen voor tekenen.

• Wie heeft waarover zeggenschap?

  Grond van Bestaan is juridisch eigenaar en borgt de doelstellingen die opgenomen zijn in de bruikleenovereenkomst via jaarlijkse verbinding gesprekken met de ondernemer en de gemeenschap. De ondernemer heeft zeggenschap over zijn bedrijfsvoering binnen de doelstellingen. Zij stemt het wat af op de behoefte van de gemeenschap en is vrij in het ‘hoe’van haar ondernemerschap. Zij voert daarom ook het liefst haar eigen bedrijf.

• Wat zijn de overeenkomsten tussen Grond van Bestaan en andere organisaties die zich met gezamenlijk gebruik en eigendom van grond bezighouden?

  De overeenkomst van Grond van Bestaan met collega grondfondsen is de doelstelling. Al deze partijen willen natuurvriendelijke voedselproductie mogelijk maken in combinatie met bodem herstel. Zij willen allemaal de gezonde bodem veilig stellen over de generaties heen. Wij zien elkaar als partners in een groeiende beweging, en zeker niet als concurrenten.

• Wat is het verschil tussen Grond van Bestaan met andere grond beherende organisaties, die natuurvriendelijke landbouw als doel hebben?

  organisaties, die natuurvriendelijke landbouw als doel hebben? 

  Het grootste verschil van onze uitgangspunten met andere grond beherende organisaties is dat wij niet alleen grond uit de handel halen maar ook uit het financiële systeem. Dat betekent dat de grond nooit meer verkocht kan worden én voor 1 cent op de balans komt te staan. Het geld composteert om de bodem vruchtbaar te maken.

  Een tweede verschil is dat we werken met drievoudig eigenaarschap op basis van Vrij (grondgebonden ondernemer), Gelijk (Grond van Bestaan) en Samen (gemeenschap) en borgen daarmee het gevoeld eigenaarschap in de samenleving. Dit betekent dat we ook nadenken hoe de toewijzing en uitwisseling van grond dicht bij de gemeenschap kan komen te liggen die betrokken is bij de grond. 

  In het boek Vrij, Gelijk & Samenleven van Damaris Matthijsen lees je in paragraaf 11.6 een gedetailleerde vergelijking met de andere grondfondsen.

• Waarom zou ik niet zelf een eigen stichting opzetten voor het onverkoopbaar maken van onze grond, wat biedt Grond van Bestaan mij meer?

  Het is zeker mogelijk een eigen beheerstichting op te zetten om de grond onverkoopbaar te maken. De ervaring leert dat het moeilijk kan zijn een ANBI status te krijgen. Een eigen stichting opzetten kost daarnaast de nodige tijd en energie, net als de instandhouding daarvan Ook ontbreekt de ervaring vaak om dit te doen. Belangrijkste is wellicht nog de bemiddelende rol die Grond van Bestaan kan vervullen wanneer gemeenschap en ondernemer in een geschil terecht komen buiten een rechtsgang om.
  Onderdeel worden van meerdere initiatieven met eenzelfde doel het eigendom te vernieuwen is inspirerend en voedend. Jaarlijks vinden bronbijeenkomsten plaats voor alle brongenoten van Grond van Bestaan.

• Waarom betaalt de ondernemer alsnog jaarlijks voor de bruikleen na donatie van grond?

  De ondernemer en/of de gemeenschap betaalt de jaarlijkse kosten die Grond van Bestaan als juridisch eigenaar maakt. Dat betreft beheer en administratiekosten. Op dit moment is dat een bedrag van 1500 euro per project. Het bedrag is in ontwikkeling. De intentie is dat dit bedrag duidelijk lager is dan de reguliere pacht en slechts de directe beheerkosten dekt.

• Is mijn grond echt veilig bij Grond van Bestaan, over de generaties heen?

  De grond is in stappen veilig gesteld door Grond van Bestaan.

  • De grond is onverkoopbaar gemaakt en uit het financiële systeem. Het staat voor 1 cent op de balans.
  • De grond wordt in bruikleen gegeven via een drie partijen bruikleenovereenkomst. Die is moeilijk open te breken. Dankzij en met hulp van de gemeenschap kan altijd een opvolgende ondernemer gevonden worden.
  • In haar statuten staat opgenomen, dat mocht de stichting ooit moeten stoppen, de gronden, onder dezelfde voorwaarden, worden overgedragen aan de best passende  beschikbare collega grondbeheerder.
  • verandering van statuten kan alleen als alle aangesloten projecten het eens zijn.
• Wat is de optimale samenstelling van jullie bestuur?

  Bestuurders van de stichting onderschrijven de doelstelling van de stichting en hebben kennis van zaken op één of meerdere aspecten van ons werk. Zij hebben hun taken gemandateerd aan de projectorganisatie van deelgenoten.

Aankoop van grond

• Hebben jullie grond beschikbaar voor mijn initiatief?

  Stichting Grond van Bestaan heeft alleen gronden in beheer in relatie met een grondgebonden ondernemer en een gemeenschap. Heel af en toe wordt daar een opvolger gezocht. Die vraag zetten we dan uit in onze gemeenschap.

• Kunnen jullie (een deel van de) grond aankopen voor mijn agro-ecologisch initiatief?

  Stichting Grond van Bestaan beheert gronden in relatie met een grondgebonden ondernemer en een gemeenschap. Zij koopt zelf geen gronden aan en is ook geen fondsenwervende instelling. Na het tekenen van de intentieverklaring kan je wel leren van de aankoop ervaringen in ons netwerk.

• Hoe wordt de grond aangekocht of ingebracht?

  De gronden in ons beheer zijn geschonken. Dat kan een direct gift zijn door een private eigenaar, of de gronden zijn meestal eerst aangekocht door een collectief via leningen, certificaten (eigendomsbewijzen) of idealiter direct al via crowdfunding (schenkgeld).

• Hoe lang doen partijen er meestal over om zo'n bedrag bij elkaar geschonken te krijgen?

  De tijd die nodig is om grond vrij te kopen is afhankelijk van de oppervlakte van het land, de grondprijs, de omvang van de gemeenschap en mailinglijst. Een succesvolle crowdfunding campagne vraagt een goed vertelt verhaal en veel inzet.  Als je start met leningen en/of certificaten (eigendomsbewijzen) kan het sneller gaan. Uiteindelijk heb je het liefst direct schenkgeld.

• Organiseren jullie crowdfunding om de grond vrij te kopen?

  Grond van Bestaan is een ANBI stichting en kan de mogelijkheid bieden om belastingvrij donaties te ontvangen op haar rekening. Ieder lopend initiatief krijgt een eigen plekje op de website met een donatieknop. De verantwoordelijkheid voor de opzet van en werving voor de crowdfunding ligt bij het initiatief zelf. Natuurlijk delen wij ook jullie oproepen.

• Ik heb moeite om giften te vragen. Waarom geen certificaten uitgeven voor coöperatief eigenaarschap?

  De gronden in ons beheer zijn echt helemaal uit het financiële systeem. Zolang er nog een vorm van financieel eigenaarschap zit ergens in het systeem, is er een risico tot gedwongen verkoop. Natuurlijk kan het uitgeven van certificaten een tussenstap zijn in het proces van vrij kopen, in de hoop dat het uiteindelijk een gift kan worden.

• Ik houd niet van crowdfunding. Zijn er andere manieren om donaties te verwerven?

  Andere manieren om donaties te werven kan je uitgebreid vinden op internet.

• Hoe werkt grond kopen en verkopen voor 0,01 euro cent?

  Je mag grond niet wegschenken fiscaal gezien. Vandaar dat wij gronden aankopen voor 0,01 euro cent. De verkopende partij laat daarmee de financiële waarde van de grond composteren in de grond om er natuur- en sociale waarde voor terug te krijgen. Steeds meer mensen met geld en / of grond begrijpen dat je aan het hebben van grond an sich niet moet willen verdienen. Dat het erom gaat wat je op die grond doet. En dat maak je mogelijk door de zware rente en aflossing die er op grond rust, uit de exploitatiebegroting te laten verdwijnen.
  Je zal wel altijd de grondgebonden belastingen moeten blijven betalen zoals de WOZ.

• Hoe werkt het om grond af te schrijven, uit het financiële systeem te halen en voor 1 cent op de balans te zetten?

  Grond van Bestaan werkt alleen met geschonken grond of geld. Zo voorkomen we dat het geld sturend wordt. Omdat grond niet geschonken mag worden en je er ook niet op mag afschrijven verkopen partijen de grond aan ons voor 0,01 eurocent. Er staat een considerans in de koopovereenkomst, waarin beschreven staat hoe het gekocht is en dat de afwaardering heeft plaatsgevonden voor maatschappelijk gebruik over de generaties heen. Wet- en regelgeving kent het ‘composteren van geld’ niet, dat vraagt soms om extra afstemming.

  Als er nog een lening zit op de grond, dan kan je een intentieverklaring met ons tekenen om de grond vrij te krijgen met de gemeenschap. Dan kan je onze anbi-status benutten om dat geld te ontvangen. Dat mag meer jaren duren. Wij noemen dit een groen ei uitbroeden. Grond van Bestaan bewaart het geld dat de gemeenschap ophaalt voor de grond tijdelijk in het groene ei, gelabeld geld voor jouw project totdat alles is afbetaald en de grond verkocht kan worden voor 0,01 euro aan Grond van Bestaan. De notariële overdracht van de grond en het geschonken geld vindt plaats via een notariële akte.

• Wat is jullie relatie met de Didam arrest?

  De Didam-arrest bepaalt dat overheden grond niet zomaar aan één partij mogen verkopen, maar via een transparante procedure. Wij onderzoeken hoe gemeenten binnen deze wet ruimte kunnen vinden om grond aan commons-initiatieven te gunnen, bijvoorbeeld via maatschappelijke tenderprocedures of samenwerkingsvormen.

Ondernemer en bedrijf

• Wat is het voordeel voor de ondernemer?

  Het voordeel van de ondernemer is dat de overhead van lasten van grond en eventueel kapitaal beperkt wordt. Dat er een betrokken gemeenschap aanwezig is waar je als ondernemer door gedragen wordt. En dat er een gezonde dynamiek kan ontstaan tussen ondernemer en gemeenschap zonder dat de ene partij over de ander kan domineren door de aanwezigheid van de derde partij, Grond van Bestaan.

• Als ik als tuinder de schenker ben van de grond, heb ik dan tot in eeuwigheid het recht om hier te telen?

  Het recht van de tuinder om op deze plek te telen wordt gegund door de gemeenschap onder vooraf helder opgestelde voorwaarden voor gebruik. Mocht die relatie spaak lopen, heeft ook een schenkende tuinder geen juridische rechten meer. Bij conflicten kan Grond van Bestaan op verzoek bemiddelen.

• Kunnen jullie helpen bedrijfsovername mogelijk te maken van een goed lopende tuinderij? De investeringskosten zijn te hoog.

  Het is onze doelstelling om natuurvriendelijke landbouw mogelijk te maken over de generaties heen. Bedrijfscontinuïteit is daarbij een groot onderwerp. De exploitatie van de bedrijfsvoering is niet meer belast met de grondwaarde en is daarmee gemakkelijker overdraagbaar naar een volgende generatie. Echter degenen die de eerste stap maken zullen met hulp van hun gemeenschap de grond nog één keer vrij moeten kopen.

• Kunnen jullie helpen ons natuurvriendelijk beheerde land over te dragen aan nieuwe gebruikers?

  In onze werkwijze met het drievoudig eigenaarschap, wordt de opvolging georganiseerd door de gemeenschap en de zittende ondernemer in goed onderling overleg. Natuurlijk zijn er partijen in ons netwerk die kunnen helpen. Denk aan partijen als toekomstboeren.nl en landgilde.nl.

• Kunnen jullie ons helpen onze natuurvriendelijke landbouw renderend te krijgen?

  Wij zijn een grondbeheerder die de natuurvriendelijke uitgangspunten borgt via de bruikleenovereenkomst. We geven geen inhoudelijk advies. We kunnen wel doorverwijzen naar adviseurs die ook bekend zijn met ons gedachtegoed.

• Waarom vragen jullie ook dat het bedrijf onverkoopbaar wordt op termijn?

  Als de gemeenschap ervoor heeft gezorgd dat jij op goedkope grond kan werken, zou het niet eerlijk zijn dat jij je bedrijf duur verkoopt aan een opvolger. En daarnaast begint de financiële druk op de bedrijfsvoering daarmee weer opnieuw en dat was nu juist niet de bedoeling. Daarom stelt Grond van Bestaan dat ook het bedrijf zelf onverhandelbaar moet zijn zodat nieuwe tuinders/boeren gemakkelijk kunnen instappen.

• Hoe kan ik in mijn pensioen voorzien, als ik geen vermogen opbouw via grond of bedrijf?

  Het bedrijf en de gemeenschap zullen jaarlijks voorzien in een financiële toelage op de AOW aan de vertrekkende ondernemer. Dit zal afhankelijk zijn van het aantal jaren dat de ondernemer er gewerkt heeft. Dat kan ook uit omdat de grondkosten zo veel lager zijn. Zo hoef je niet zelf te sparen voor je pensioen (dat dan op de grote hoop in de beleggingseconomie haar anonieme werk doet), maar laat je je dragen door de gemeenschap, nu door grond ter beschikking te krijgen, en later door een bijdrage in je pensioen.

Gemeenschap

• Voordeel voor de gemeenschap?

  De gemeenschap zien wij als lokale belanghebbende bij wat er op de grond gebeurt. Zijheeft nu zelden een stem in de toewijzing van grond en dat is in het drievoudig eigenaarschap wel het geval. Als jij buur bent, of klant heb je nu een rechtstreekse stem in het opstellen van de voorwaarden waaronder de ondernemer aan het werk mag op de grond. Bovendien, als een ondernemer ineens zijn bedrijf verkoopt en iets heel anders gaat doen met de plek waar jij als gemeenschap jarenlang vrijwilligerswerk gedaan hebt en bij betrokken bent geweest, dan sta je buiten spel. Dat kan nu niet meer.

• Hoe betrek ik mijn gemeenschap bij het vrij kopen van de grond?

  De initiatiefnemer schrijft een brondocument waarin de visie en uitgangspunten helder benoemd zijn op de zes sleutels; Ik ben, Waarde, Eigendom, Aarde, Relatie en Organisatie. Dat brondocument wordt bij het vrijmaken van de grond mede getekend door de gemeenschap en de bewaar-ring. Die garantie voor de toekomst is aantrekkelijk voor de gemeenschap om in te investeren. 

  Vervolgens is het van belang de gemeenschap mee te nemen in het nieuwe denken over eigenaarschap. Dat begint met het inlezen via deze website. Waarschijnlijk is het nodig om een inspiratiebijeenkomst te organiseren waarin wij onze organisatieprincipes kunnen uitleggen. Als je gemeenschap aangaat op deze uitgangspunten, kan je verder met de volgende stap.

• Wat is de rol van de gemeenschap?

  De gemeenschap maakt de onderneming en de ondernemer mogelijk door de natuurvriendelijke producten, werkwijze en beheer van de plek op deze manier te willen. Zij verwerft vaak de productiemiddelen middels crowdfunding en stelt deze beschikbaar voor gebruik aan de onderneming. Zij is ook degene die de grond vrij koopt door crowdfunding.
  Zij draagt, naast Grond van Bestaan en de ondernemer zelf, bij aan het opstellen van de randvoorwaarden waaronder de grond gebruikt mag worden door de ondernemer. (Lokale) gemeenschap en ondernemer staan in directe afstemming met elkaar.

• Kunnen jullie helpen de gemeenschap op te bouwen en te organiseren?

  Grond van Bestaan is een grond beherende organisatie. Advies voor gemeenschapsvorming volgens ons gedachtegoed, vind je bij economytransformers.nl.

• Hoe ziet de samenwerking tussen Grond van Bestaan en een lokale gemeenschap eruit?

  Op basis van de drie partijen bruikleenovereenkomst  voeren de drie partijen jaarlijks een herverbinding gesprek op basis van de opgenomen uitgangspunten.

• Kunnen productiemiddelen eigendom zijn van de gemeenschap?

  Voor het productiemiddel grond raden wij aan deze in een bewaar-ring te brengen en uit het financiële stelsel te halen. De grond staat dan niet meer op de balans van de ondernemer of de gemeenschap. Zo heeft niemand zelf meer een financieel belang bij de grond en kan deze ook nooit meer als onderpand gebruikt worden. Er kan ook geen banklening meer worden afgesloten met als onderpand grond. Het voelt heel logisch om een tractor, een kapschuur of ander groot materieel ook door de gemeenschap te laten faciliteren, deze middels crowdfunding aan te schaffen en deze daardoor ook bij de grond en de gemeenschap te houden in plaats van mee te laten verhuizen met de ondernemer als deze door de ondernemer zelf zijn aangeschaft.

• Moet de gemeenschap altijd ook een juridische rechtsvorm hebben?

  Als de gemeenschap certificaten uitgeeft voor de aanschaf van de grond of andere productiemiddelen of wil crowdfunden, is het al snel logisch om een eigen juridische entiteit te hebben. Maar tot die tijd hoeft dit niet. Productiemiddelen anders dan grond kunnen heel goed op de balans blijven staan van de gemeenschap, die daarmee de ondernemer mee mogelijk maakt. Ook een dienstwoning/boerderij kan heel goed gefinancierd worden door de gemeenschap en uit speculatie gehouden blijven. Denk daarbij aan partner Vast&voorGoed die zich specifiek richt op het drievoudig eigenaarschap van gebouwen.

Voorbereiding

• Wat is er voor nodig om met ons initiatief in aanmerking te komen voor samenwerking met Grond van Bestaan?

  Als je met ons wilt samenwerken is het nodig dat er een initiatiefnemer is. Dat kan de grondgebonden ondernemer zijn of de gemeenschap van de plek. In onze samenwerking zijn uiteindelijk beiden uiteindelijk actief nodig.

  De initiatiefnemer heeft een brondocument met de uitgangspunten voor deze plek en de onderneming, die overeenstemt met onze uitgangspunten. Lees ons brondocument →

  De initiatiefnemers willen zich inzetten voor de aankoop van de grond, bijvoorbeeld via crowdfunding.

  Onze samenwerking kan starten met een intentieverklaring als er een ondernemer en gemeenschap samen de intentie hebben de grond vrij te maken en het te borgen in het drievoudige eigenaarschap. 

• In welke fase van een initiatief is het zinvol om de mogelijkheden samen te verkennen?

  We kunnen pas echt samen starten als de initiatiefnemer ons gedachtegoed begrijpt en ten volle onderschrijft. Deze website voorziet zoveel mogelijk in de basis informatie. Lees vooral ook het boek Vrij, Gelijk & Samenleven van Damaris Matthijsen [met link] voor de diepe duik die nodig is om verder te kunnen.

• Wat heb ik aan een inspiratiesessie?

  Vaak weet de initiatiefnemer(s) wel wat zij willen maar is het nodig meer mensen uit de gemeenschap en/of de ondernemers mee te nemen in het verlangen. Dan kan het lastig zijn om dit zelf intern over te dragen. Dan verzorgen wij graag een inspiratiesessie om alle betrokkenen bij jouw initiatief mee te nemen in het drievoudig eigenaarschap en organiseren vanuit liefde & vertrouwen. Tijdens deze sessie zal een stuk kennisoverdracht zijn maar ook een belevingsoefening zodat de theorie ook doorleefd kan worden met het hart.

• Onder welke voorwaarden kunnen jullie onze grond in beheer nemen?

  Om samen te werken is het belangrijk dat onze uitgangspunten over eigendom helemaal overeenkomen,  dat er een (potentieel) rendabele bedrijfsvoering is en een levendige betrokken gemeenschap.

Overige vragen

• Waarom is het onverkoopbaar maken van het bedrijf verbonden aan het onverkoopbaar maken van de grond?

  Als de gemeenschap ervoor heeft gezorgd dat jij op goedkope grond kan werken, zou het niet eerlijk zijn dat jij je bedrijf duur verkoopt aan een opvolger. En daarnaast begint de financiële druk op de bedrijfsvoering daarmee weer opnieuw en dat was nu juist niet de bedoeling. Daarom stelt Grond van Bestaan dat ook het bedrijf zelf onverhandelbaar moet zijn zodat nieuwe tuinders/boeren gemakkelijk kunnen instappen.

• Waarom zoveel scholing?

  Het drievoudig eigenaarschap komt voort uit de gedachte dat we als mensen in staat zijn om vanuit liefde en vertrouwen, van binnen naar buiten allemaal onze eigen plek in te nemen en dat we kunnen vertrouwen op onderlinge afstemming, verankerd in uitgangspunten waar we allemaal ja tegen zeggen. We houden ons aan de vigerende wetgeving, maar bepalen zelf hoe we met elkaar willen samenwerken en wie waarover gaat. Dat doen we vanuit vrij-gelijk-samen. Dit is een mens- en wereldbeeld dat in ons gevoel vaak sterk resoneert en tegelijkertijd in de uitvoering ook nog om een dieper begrip vraagt waar een zekere mate van verdieping voor nodig is. We zijn immers allemaal gevormd door het huidige economische systeem.

• Ik zie een trend dat de overheid landbouwgronden opkoopt of zelfs onteigend voor natuur. Is het niet beter voor onze autonomie als de landbouwgronden verspreid in particulier bezit blijven?

  In onze geschiedenis hebben kerken, landgoederen en boerenfamilies met een groot verantwoordelijkheidsgevoel landbouw (en natuur)gronden beheerd over de generaties heen. De druk van de markt maakt echter dat agro ecologische landbouw vaak onvoldoende renderend is om de bedrijfsvoering in stand te houden. In de huidige speculatieve markt wordt het risico van verkoop ten gunste van de verkopers in plaats van het resterend geheel steeds groter.

  Door die speculatieve markt wordt het ook steeds moeilijker om het particulier grondbezit, en zeker een duurzame boerderij, over te dragen aan de volgende generatie. Vaak met verdergaande versnippering van de agrarische structuur tot gevolg.

• Landbouwgrond uit de handel halen klinkt voor mij als communisme. Wat is het verschil?

  In het communisme bepaalt de overheid de toedeling van grond, arbeid en kapitaal. Zij kan die toedeling op ieder moment ongedaan maken.

  In ons vrij-gelijk-samen werken hebben we afspraken gemaakt in een drie partijen overeenkomst over de generaties heen waarbij toewijzing en zeggenschap zo dicht mogelijk bij mensen en de grond ligt. De ondernemer wordt ondersteund door de lokale gemeenschap en kan vrij ondernemen binnen de kaders die door de lokale gemeenschap zijn gesteld, afgestemd op de ondernemer en de bewaar-ring. Grond van Bestaan is de bewaar-ring voor de grond, zodat de financiële waarde van de grond geen rol meer kan spelen in de dynamiek tussen ondernemer en gemeenschap. Ons inziens is dit noodzakelijk om de balans en afstemming tussen ondernemer en gemeenschap zuiver te maken en te houden en te borgen dat de juiste ondernemer op de juiste plek komt dienstbaar aan de (lokale) gemeenschap.

• De aarde van zichzelf maken, klinkt als de Great Reset van het World Economic Forum, die een nieuwe wereldorde bepleit: “You owe nothing and will be happy." Wat is het verschil?

  In het WEF wordt de dienst uitgemaakt door de grootste ondernemingen, aandeelhouders en bankiers van de wereld. Zij hebben veel grond in bezit en kopen actief aan. Ze streven een wereldregering na en hebben nu al grote invloed op de geopolitiek die doorwerkt in Europa en Nederland.

  In ons vrij-gelijk-samenwerken organiseren wij ons lokaal en van onderop, door mensen zelf. Lokale gemeenschap (Samen) ondersteunt de ondernemer (Vrij) en bepaalt in afstemming de kaders voor de samenwerking. In de drie partijen overeenkomst zorgt Grond van Bestaan als bewaar-ring voor het Gelijk. Als het juridisch bezit groter wordt zal Grond van Bestaan splitsen en zullen nieuwe bewaar-ringen opgezet worden, wellicht naar sector of regio zodat de menselijke maat gehandhaafd blijft.

Meedoen en betrokkenheid

Visie en uitgangspunten

• Wat is Grond van Bestaan?

  Grond van Bestaan is een stichting die grond vrijmaakt en terugbrengt in zorgzaam, gemeenschappelijk beheer. We doen dat door gronden te beheren namens gemeenschappen die met Aarde willen samenwerken.

• Waarom de naam ‘Grond van Bestaan’?


  Omdat Aarde letterlijk de grond is van ons bestaan. Niet als bezit, maar als bron van leven, voedsel, water, zorg en gemeenschap. Wij schrijven Aarde met een hoofdletter, omdat we haar zien als een levend wezen — niet als hulpbron. Zorg voor Aarde is zorg voor elkaar.

• Wat is jullie missie?

  Onze missie is om landbouwgrond, natuur en landschappen te beschermen en toegankelijk te maken voor regeneratieve, gemeenschapsgerichte vormen van beheer, nu en voor toekomstige generaties.

• Wat bedoelen jullie met ‘grond vrijmaken’?


  We halen grond uit de logica van de markt, zodat ze niet langer wordt gezien als bezit of beleggingsobject, maar als levende basis van bestaan. Dat kan door schenking, aankoop door de gemeenschap.

• Jullie uitgangspunten en de uitvoering ervan komen soms dogmatisch over. Het is toch het belangrijkste dat de grond uit de handel wordt gehaald? Kan het niet wat losser?

  Grond van Bestaan is inderdaad radicaal in haar uitgangspunten, om te voorkomen dat het krachtenveld rondom geld invloed heeft op de onderneming en de processen met de gemeenschap. Dat lukt alleen als de grondwaarde van De balans af is en je zowel de grond, het bedrijf, en de gebouwen van zichzelf maakt.

  Verder is het voor ons belangrijk dat we als organisatie iets toevoegen aan de beweging van grondfondsen. Initiatieven die een andere manier van samenwerken zoeken, kunnen bij een van hen terecht.